Apate uit Australië zet AI in om oplichters bewust te laten tijd verspillen en zo informatie te verzamelen die banken en andere organisaties helpt fraude te bestrijden.

De dienst gebruikt duizenden software-gestuurde figuren die zich voordoen als gewone mensen. Ze beantwoorden telefoontjes, reageren op verdachte berichten en openen phishing-links. Zo proberen ze oplichters lang genoeg aan de lijn te houden om details te ontlokken, zoals bankrekeningen, crypto-wallets, telefoonnummers en malafide websites.

Hoe werken die AI-agents?

Apate bouwt digitale rollen die gesprekken voeren op telefoon, in berichten en op sociale media. Deze rollen gedragen zich als verschillende mensen: jong of oud, met verschillende accenten en talen. Ze hebben geen echte emoties, maar zijn zo geprogrammeerd dat ze een gesprek kunnen voortzetten en informatie kunnen vragen.

De makers trainen de systemen met machine learning en taalverwerking. Ze gebruiken zowel nieuwe, grote taalmodellen als eigen, verfijnde modellen die zijn getraind op gesprekken die de agents al hebben gehad met oplichters. Daardoor leren de agents welke vragen resultaat opleveren en welke details waardevol zijn voor klanten.

De start van het idee was een gewone scam-telefoontje. De oprichter hield een oplichter 44 minuten aan de lijn tijdens een familiepicknick. Uit die ervaring ontstond het onderzoek aan de universiteit van Macquarie in Sydney dat uiteindelijk leidde tot het bedrijf.

Wat levert dit organisaties op?

Klanten van Apate zijn onder meer banken, telecombedrijven, nutsbedrijven en overheidsinstanties. Zij krijgen via een online portaal inzage in de verzamelde informatie en analyses. Die gegevens helpen bij het voorkomen van fraude en bij het opsporen van oplichters.

Voorbeelden van resultaten uit het veld:

• TPG Telecom leidde bijna 590.000 oproepen om naar de AI-agents.

• De Commonwealth Bank zag een daling van 76% in openbaar gerapporteerde scam-verliezen.

• Een andere Australische bank gebruikte de agents om 22 scam-campagnes te verstoren.

Klanten kunnen ook specifieke opdrachten meegeven, zoals het proberen te ontfutselen van een bankrekeningnummer of een crypto-adres. De tekstagents speuren daarnaast fora, investeringsgroepen en sociale media af naar verdachte activiteit en stappen in gesprekken met fictieve identiteiten.

Waarom dit nu opvalt

Oplichting is door AI zelf ook veranderd. Volgens het Amerikaanse meldpunt voor internetcriminaliteit (FBI) kwamen er in 2025 meer dan 22.000 meldingen binnen van AI-gerelateerde misdrijven, met naar schatting 893 miljoen dollar aan verliezen. Een groot deel daarvan kwam voort uit investeringsscams waarbij oplichters AI gebruiken om gesprekken te voeren en stemmen of beelden na te maken.

Apate draait die ontwikkeling om: in plaats van alleen te reageren nadat iemand al slachtoffer is geworden, probeert het bedrijf informatie direct van de bron te halen. Door oplichters tijd te laten verliezen en tegelijk data te verzamelen, kunnen banken en telecoms eerder ingrijpen.

Financiering, klanten en uitbreiding

Apate werd in 2024 opgericht op basis van universitair onderzoek. Het bedrijf haalde in augustus een seedronde van 8,15 miljoen dollar op bij meerdere investeerders. In totaal lag de financiering op dat moment net onder de 10 miljoen dollar.

Apate telt ongeveer twintig medewerkers en werkt met klanten zoals Commonwealth Bank of Australia en TPG Telecom. Het bedrijf wil internationaal groeien en investeert onder meer in een kantoor in Londen en een grotere aanwezigheid in de Verenigde Staten.

Ethische overwegingen en praktische grenzen

Het inzetten van valse identiteiten om oplichters te misleiden roept ook vragen op. Apate benadrukt dat het doel is om schade te voorkomen en nuttige informatie te verzamelen voordat mensen geld verliezen. Het bedrijf noemt zichzelf naar een Griekse godin van misleiding — en ziet frustratie van oplichters (zoals scheldwoorden richting de bots) als een teken dat de aanpak werkt.

Toch blijven er grenzen. Oplichters veranderen snel van tactiek. Telecombedrijven blokkeren nummers, maar oplichters gebruiken nieuwe nummers. Banken kijken naar transacties, maar dan is de klant vaak al benadeeld. De werkwijze van Apate pakt juist de fase aan waarin oplichters hun middelen en werkwijzen blootgeven.

Conclusie

Apate gebruikt slimme software om oplichters aan het praten te krijgen en zo bruikbare informatie te verzamelen voor banken, telecoms en overheden. Deze aanpak verandert deel van de strijd tegen fraude: niet alleen reageren na een gedupeerde, maar proberen ophefters te ontmaskeren voordat mensen schade lijden. Voor organisaties die veel met klantencontacten te maken hebben, kan dit een nieuwe manier zijn om risico’s te verkleinen en oplichting sneller te ontmoedigen.