De beheerder van het grootste elektriciteitsnet in de VS, PJM Interconnection, heeft aangekondigd dat grote datacenters en andere zware verbruikers tijdelijk van stroom kunnen worden afgesloten tijdens periodes met risico op stroomuitval. De maatregel moet grootschalige black-outs voorkomen nadat pogingen om extra opwekkingscapaciteit via een veiling te krijgen niet genoeg opleverden.

Wat heeft PJM besloten?

PJM voert de afsluitingen vanaf juni 2027 in. De maatregel geldt alleen voor datacenters met een verbruik van 50 megawatt of meer. PJM organiseert intussen een nieuwe veiling om extra stroomopwekking binnen te halen.

Klanten die worden afgesloten, krijgen compensatie. Dat past in bestaande programma’s die al lange tijd bestaan onder de noemer vraagrespons: grote verbruikers stemmen ermee in tijdelijk minder stroom te gebruiken wanneer dat nodig is, in ruil voor betaling.

Waarom gebeurt dit nu?

De bouw van datacenters gaat razendsnel, en dat legt extra druk op het elektriciteitsnet. Verwacht wordt dat het stroomverbruik door datacenters de komende jaren sterk toeneemt. Netbeheerders worstelen om genoeg capaciteit te vinden om aan die vraag te voldoen.

Tegelijkertijd zijn de groothandelsprijzen voor elektriciteit op dit net sterk gestegen. De onafhankelijke marktwaakhond van PJM noemt datacenters als een van de factoren achter die prijsstijging.

Wat betekent dit praktisch en voor wie woont in de buurt?

De belangrijkste gevolgen zijn:

• Grote datacenters die niet willen worden afgesloten, zullen hun eigen stroomvoorziening op locatie regelen.

• Veel bedrijven zullen kiezen voor noodgeneratoren op diesel. Die zijn gemakkelijk te krijgen en brandstof is goed opslagbaar ter plaatse.

• Dieselgeneratoren zijn vaak duurder in gebruik en veroorzaken meer vervuiling dan netstroom.

• Regelgeving staat toe dat deze generatoren een beperkt aantal uren per jaar draaien: tot 50 uur per jaar voor vraagrespons-evenementen, en tot 100 uur per jaar als ook noodsituaties en onderhoud meetellen.

Als jij dichtbij een groot datacenter woont, kan dit gevolgen hebben voor luchtkwaliteit en geluid als dat centrum vaker zijn dieselgeneratoren gebruikt. Dit heeft al tot lokale discussie en zorgen geleid in gebieden waar grote faciliteiten worden gebouwd.

Reacties en controverse

Er zijn al meldingen van onrust rond specifieke projecten. Een datacenterbedrijf kwam onder druk te staan omdat het volgens critici samenwerkte met lokale milieuautoriteiten om twijfels te zaaien over een rapport dat gezondheidskosten van dieselgeneratoren berekende. Zulke conflicten tonen dat keuze voor on-site energie niet alleen een technische of financiële beslissing is, maar ook een zaak met lokale gezondheids- en milieu-gevolgen.

Conclusie

PJM's besluit om grote datacenters tijdelijk af te sluiten is een directe reactie op een groeiende vraag naar stroom en tekort aan opwekking. Bedrijven krijgen daardoor prikkels om zelf voor stroom te zorgen, vaak met generatoren die duurder en vervuilender zijn. Voor omwonenden kunnen die keuzes gevolgen hebben voor levenskwaliteit en gezondheid. De komende jaren zal duidelijk worden of nieuwe opwekcapaciteit de druk op het net kan verminderen of dat lokale oplossingen zoals generatoren de norm blijven.