In veel Amerikaanse steden ontstaat discussie over de bouw van datacenters voor kunstmatige intelligentie. Bedrijven beloven banen en economische groei, maar veel bewoners maken zich zorgen over het milieu, gezondheid en de druk op energie en water.

Waarom bewoners zich verzetten

Veel mensen die nu bezwaar maken, wonen al in wijken met een historie van zware industrie. Zij zien nieuwe datacenters als een extra belasting voor hun buurt, waar al vaker gezondheidsproblemen en vervuiling voorkwamen.

• Gezondheid: bewoners koppelen bestaande ziektes in hun omgeving aan uitstoot van eerdere industrieën.

• Luchtvervuiling: datacenters gebruiken bij storingen vaak diesel- of gasgeneratoren die giftige luchtverontreiniging kunnen geven.

• Energie en water: datacenters vragen veel stroom en water, wat ten koste kan gaan van lokale levering.

• Geluid en andere overlast: koelsystemen en installaties maken continu geluid en verkeer toeneemt.

• Privacyzorgen: sommige bewoners maken zich zorgen over welke informatie in die gebouwen wordt verwerkt.

Bewonersorganisaties, zoals Philly Thrive in Philadelphia, halen persoonlijke voorbeelden aan: familieleden en buren met ernstige ziektes die zij verbinden aan eerdere raffinaderijen of fabrieken in hun buurt. De emoties zijn sterk; mensen spreken over verlies en wantrouwen tegen grote bedrijven die winst boven gezondheid zouden plaatsen.

Voorbeeld: Grays Ferry in Philadelphia

In de wijk Grays Ferry groeiden mensen op naast een grote olieraffinaderij. Die raffinaderij sloot nadat er in 2019 een explosie plaatsvond. Veel buurtbewoners lijden nog altijd aan chronische gezondheidsklachten. Organisaties uit de buurt vragen nu om een moratorium (tijdelijke stop) op nieuwe datacenterbouw, omdat de gemeente twee locaties heeft aangewezen die mogelijk geschikt zouden zijn.

Bij bijeenkomsten en protesten zeggen bewoners dat datacenters de problemen niet zullen oplossen en mogelijk nieuwe vormen van vervuiling en belasting van voorzieningen zullen brengen.

Klimaat- en energie-impact

Op nationaal niveau is er ook zorg over de hoeveelheid energie die datacenters voor kunstmatige intelligentie nodig hebben. Onderzoekers waarschuwen dat de vraag naar rekenkracht zo hard groeit dat datacenters tegen 2035 veel meer aardgas kunnen gaan verbruiken — volgens een prognose van BloombergNEF mogelijk zelfs meer dan Duitsland en Japan samen.

Aardgas stoot minder roet uit dan olie, maar het levert nog steeds veel koolstofdioxide op. In cijfers uit het debat wordt genoemd dat extra vraag naar datacenters kan leiden tot ongeveer 1 miljoen extra ton broeikasgassen per dag, wat in sommige berekeningen rond 12% van de huidige Amerikaanse uitstoot zou zijn.

Daarnaast wijzen experts erop dat vervuiling door fossiele brandstoffen grote gevolgen voor de volksgezondheid heeft: onderzoek geeft aan dat luchtvervuiling door fossiele brandstoffen verantwoordelijk is voor ongeveer één op de vijf sterfgevallen wereldwijd.

Een andere directe zorg is dat veel datacenters noodgeneratoren hebben — honderden dieselmotoren bij één locatie — en dat deze soms gebruikt worden tijdens hittegolven als het elektriciteitsnet onder druk staat. Dat kan lokale luchtkwaliteit sterk verslechteren.

Reacties van overheden en lokale gemeenschappen

Als reactie op deze zorgen nemen sommige staten en steden maatregelen. De gouverneur van New York voerde tijdelijk een stop in voor grote nieuwe datacenters, met als reden dat deze alleen gebouwd mogen worden op plekken die dat echt willen en aankunnen.

Verschillende steden in de Verenigde Staten hebben vergelijkbare moratoria of pauzes ingesteld, onder andere Denver, Indianapolis, Asheville, Charlotte en Reno. Doel is vaak simpel: meer tijd voor onderzoek, regels en overleg met bewoners voordat er vergunningen worden gegeven.

Conclusie

De groei van datacenters voor kunstmatige intelligentie brengt grote economische kansen, maar ook duidelijke risico’s voor buurtbewoners en het klimaat. In steden met een geschiedenis van zware industrie zijn de zorgen extra groot omdat mensen daar al ervaring hebben met de gevolgen van vervuiling.

De huidige bewegingen en moratoria laten zien dat veel gemeenschappen en lokale overheden willen nadenken over waar zulke projecten horen, welke regels nodig zijn en hoe schade voor bewoners en het milieu kan worden voorkomen.