Anthropic, een bedrijf dat grote taalmodellen ontwikkelt, kan nu beginnen met betalingen aan auteurs en uitgevers die hen aanklaagden wegens het onrechtmatig kopiëren van boeken. Een Amerikaanse federale rechter keurde de schikking van $1,5 miljard op maandag goed. Dit artikel legt in eenvoudige taal uit wat er is gebeurd en wat het betekent.

Wat is er precies besloten?

De rechtbank heeft een schikking goedgekeurd waarmee Anthropic in totaal $1,5 miljard betaalt aan betrokken auteurs en uitgevers. Die uitbetaling komt neer op ongeveer $3.000 per werk en richt zich op naar schatting 500.000 werken. Het geld wordt verdeeld tussen de schrijvers en de uitgevers die rechten op die werken hebben.

De uiteindelijke goedkeuring werd ondertekend door rechter Araceli Martinez-Olguin nadat rechter William Alsup, die eerder in de zaak had beslist, met pensioen ging.

De kern van de rechtsvraag: hoe kregen zij de boeken?

Er zaten twee belangrijke onderdelen in de zaak.

• Ten eerste oordeelde rechter Alsup dat het trainen van een AI-model op teksten onder bepaalde omstandigheden als billijk gebruik kan worden gezien. Billijk gebruik (in het Engels: fair use, een uitzondering in het auteursrecht) betekent dat je soms materiaal mag gebruiken zonder toestemming, bijvoorbeeld voor kritiek, nieuws, onderwijs of onderzoek.

• Ten tweede stelde de rechter vast dat Anthropic bepaalde boeken illegaal had verkregen. Het bedrijf gebruikte twee bronnen om zijn trainingsbibliotheek te vullen:

  • boeken die het zelf kocht en inscande (toegestaan volgens de rechtbank);

  • boeken die het van zogenaamde piratenwebsites had gedownload, zoals Library Genesis (dit was volgens de rechter onrechtmatig).

Omdat de rechtbank het downloaden van die piratenkopieën als illegaal beoordeelde, kon dat onderdeel van de zaak ook voor de rechter komen. Anthropic koos ervoor een schikking te treffen om een proces en een mogelijke schadevergoeding door een jury te vermijden.

Waarom is deze schikking belangrijk maar niet definitief voor de hele sector?

De schikking is groot — mogelijk de grootste ooit in de Amerikaanse auteursrechtgeschiedenis — en heeft directe financiële gevolgen voor de betrokken schrijvers en uitgevers. Toch lost de zaak niet alle vragen op.

Dat komt omdat de beslissing van rechter Alsup om trainen als billijk gebruik te zien, alleen geldt binnen die ene rechtbankzaak. Omdat Anthropic heeft gekozen voor een schikking in plaats van in beroep te gaan, komt de zaak niet voor een hogere rechtbank die een landelijk bindende uitspraak had kunnen doen.

Andere rechters kunnen dus nog steeds anders beslissen in vergelijkbare zaken. Dat is precies wat nu ook gebeurt: er lopen meerdere rechtszaken tegen andere grote techbedrijven over dezelfde vraag of het legaal is om auteursrechtelijk beschermd materiaal te gebruiken om AI te trainen.

Wat gebeurt er verder in andere rechtszaken?

Er zijn nog meerdere lopende zaken tegen grote bedrijven die AI-modellen trainen. Uitgevers en schrijvers stappen naar de rechter tegen onder meer Google, Meta, Midjourney en OpenAI. In sommige recente aanklachten beschuldigen grote uitgeverijen en auteurs Google ervan dat het hun werken gebruikte om het AI-systeem Gemini te trainen.

Deze andere zaken zullen bijdragen aan de juridische uitspraken die bepalen wat straks wél en niet mag bij het trainen van AI-systemen.

Conclusie

De schikking van $1,5 miljard zorgt ervoor dat veel auteurs en uitgevers een betaling krijgen voor werken die zonder toestemming zijn gebruikt. Tegelijk blijft de rechtspositie rond het trainen van AI op auteursrechtelijk materiaal onduidelijk. De uitspraak over billijk gebruik in deze zaak is belangrijk, maar omdat er geen hoger beroep komt, staat er nog geen eenduidige, nationale regel. Voor jou betekent dit dat de discussie over toestemming en betaling bij AI-trainingen nog niet voorbij is — en dat er waarschijnlijk meer rechtszaken en beslissingen zullen volgen die de regels verder vormgeven.