Neil Rimer, medeoprichter van venturefonds Index Ventures, zegt iets opvallends: de enorme rijkdom die rond kunstmatige intelligentie (AI) is ontstaan, zal op een gegeven moment weer worden teruggegeven aan de samenleving.

Hij maakte die opmerking eind mei tijdens een gesprek in Athene. Rimer zei dat hij een "sterk gevoel" heeft dat er een herverdeling zal plaatsvinden. "Het zal ofwel vrijwillig zijn, ofwel onvrijwillig, maar het zal gebeuren, en ik hoop dat het vrijwillig is," zei hij. Hij voegde eraan toe dat leiders in de techwereld een belangrijke rol kunnen spelen bij zo’n proces.

Wie is Neil Rimer en waarom luistert men naar hem?

Neil Rimer is een van de oprichters van Index Ventures, een van de meest succesvolle durfkapitaalfondsen van de afgelopen decennia. Hij nam in 2021 afstand van het dagelijkse investeringswerk en woont veel in Athene.

Toch heeft Index de afgelopen jaren uitstekende rendementen geboekt. Het fonds haalde sinds de start ongeveer 15 miljard dollar op bij investeerders en profiteerde recent van grote exits, zoals de beursgang van Figma en de verkoop van Wiz aan Google.

Rimer doet ook aan filantropie: hij zit in besturen van goede doelen en doneerde met familie miljoenen aan universiteiten. Die combinatie van persoonlijk geven en investeringen verklaart waarom zijn oproep tot herverdeling opvalt.

Vrijwillig geven versus dwang vanuit de politiek

Rimer stelt twee mogelijke wegen voor: mensen en bedrijven geven zelf geld weg, of de politiek neemt maatregelen om vermogen her te verdelen.

De eerste route — vrijwillig geven — lijkt echter af te nemen. De bekende Giving Pledge, een initiatief van Warren Buffett en Bill Gates waarbij miljonairs beloven de helft van hun vermogen te schenken, kreeg de laatste jaren minder nieuwe ondertekenaars. Het aantal gezinnen dat zich aansloot, zakte van over de honderd in de beginjaren naar slechts een handjevol in 2024.

Tegelijkertijd stijgt het totaal aan giften in de Verenigde Staten naar recordbedragen, terwijl juist het aantal mensen dat geeft afneemt. Dat betekent dat grote giften soms steeds meer vanuit een kleine groep komen, terwijl gewone huishoudens minder vaak doneren.

Voorbeelden uit de techwereld laten zien dat nieuw verdiend vermogen niet automatisch naar liefdadigheid gaat. Sommige werknemers van AI-bedrijven investeren in startups of starten zelf bedrijven, in plaats van een groot deel van hun vermogen weg te schenken.

De tweede route — politieke maatregelen — is al in beeld. In Californië ligt er een voorstel om een eenmalige vermogensbelasting van 5% op miljardairs te heffen. Bedrijven en individuen reageren: sommige rijke mensen verhuizen om zo’n belasting te ontwijken. Bedrijven die binnenkort naar de beurs zouden kunnen gaan, houden daar ook rekening mee.

Andere voorstellen en tegenreacties

Er circuleren meerdere ideeën om AI-vermogen met de samenleving te delen:

• Een eenmalige vermogensbelasting voor zeer rijken.

• Een belang van de overheid in snelgroeiende AI-bedrijven, bijvoorbeeld een aandeel van 5% dat aan de staat zou worden afgestaan.

• Hogere inkomsten- of vermogensheffingen om publieke diensten te financieren.

Deze voorstellen stuiten op veel verzet. Critici wijzen op het risico dat rijke mensen of bedrijven hun land verlaten of hun activiteiten verplaatsen. Economische deskundigen herinneren eraan dat soortgelijke belastingen in andere landen soms zijn afgeschaft omdat ze kapitaal en talent deden wegtrekken.

Hoe groot is de concentratie van rijkdom?

De cijfers zijn indrukwekkend. Forbes telde tientallen nieuwe miljardairs die rijkdommaakten met AI, met een gezamenlijke waarde in de biljoenen dollars. Een enkel bedrijf dat naar de beurs gaat kan honderden miljoenen werknemers ineens heel vermogend maken.

De top 1% van Amerikaanse huishoudens had recent een recordaandeel van bijna 32% van het totale vermogen. Dat is lager dan het piekniveau rond 1916, maar als je alleen naar de absolute top kijkt — de absolute aller-rijksten — is hun aandeel in de economie nu juist veel groter dan een eeuw geleden.

Historische voorbeelden van herverdeling

De huidige discussie heeft parallellen uit het verleden. In 1889 schreef Andrew Carnegie dat rijke mensen hun fortuin als een soort trust moesten beschouwen en het tijdens hun leven voor het algemeen belang moesten inzetten. Zijn essay vormde de basis voor moderne filantropie.

Toen vrijwillige filantropie onvoldoende tegen sociale onrust bleek te werken, kwam er in de jaren dertig politieke druk. Populaire politici als Huey Long pleitten voor scherpe belastingen op de rijke elite. Als antwoord voerden regeringen hogere belastingtarieven in, met als doel ongelijkheid aan te pakken en het maatschappelijke draagvlak te herstellen.

Conclusie

Rimer ziet twee paden: mensen en bedrijven geven vrijwillig terug, of de politiek grijpt in en schrijft herverdeling voor. Hij hoopt op de eerste optie. De geschiedenis leert dat, als vrijwilligheid faalt, politiek ingrijpen vaak volgt.

De vraag voor de samenleving is of die vrijwillige keuze op tijd gebeurt — en of de techwereld haar maatschappelijke rol pakt voordat wetten of belastingen het voor haar beslissen.