New York heeft als eerste Amerikaanse staat tijdelijk de bouw van grote servercentra stilgelegd. Gouverneur Kathy Hochul tekende een uitvoerend bevel dat de goedkeuring van nieuwe vergunningen voor grote projecten voorlopig blokkeert.

Wat houdt de maatregel precies in?

Het bevel geldt voor servercentra van 50 megawatt of meer. Dat zijn de grotere faciliteiten die veel stroom verbruiken voor het verwerken van enorme hoeveelheden gegevens, vaak voor toepassingen zoals kunstmatige intelligentie (AI).

Het ministerie van Milieubescherming van de staat (Department of Environmental Conservation) zal geen nieuwe vergunningen afgeven die nog niet helemaal rond zijn. Lopende, volledig afgeronde vergunningen lijken voorlopig niet te worden tegengehouden.

Gouverneur Hochul zei dat servercentra alleen gebouwd mogen worden op plaatsen die dat ook willen. Ze benadrukte dat zulke projecten niet vrijgesteld worden van lokale bestemmingsplannen en goedkeuringen.

Waarom doet New York dit?

Er zijn twee belangrijke zorgen. Ten eerste raken lokale hulpbronnen zoals elektriciteit en water onder druk door de groei van grote servercentra. Gemeenschappen maken zich zorgen over hogere stroomrekeningen, vermindering van watervoorziening en geluidsoverlast.

Ten tweede speelt de algemene zorg over AI een rol. Een recent Pew Research-rapport liet zien dat veel Amerikanen meer bezorgd dan enthousiast zijn over hoe AI ons dagelijks leven en werk zal veranderen. Slechts een klein deel denkt dat AI de economie duidelijk gaat stimuleren, en veel mensen twijfelen er aan of de overheid dit goed kan regelen.

Door de bouw tijdelijk stil te leggen wil de staat eerst een milieu-evaluatie afronden. Dat onderzoek moet duidelijk maken wat de gevolgen zijn voor het elektriciteitsnet en voor lokale leefomstandigheden. Gouverneur Hochul verwacht dat dit proces ongeveer een jaar duurt.

Welke maatregelen overweegt de staat verder?

De gouverneur en haar kantoor bekijken extra voorwaarden voor nieuwe servercentra. Ze denken onder meer aan het verplicht laten betalen van bijdragen aan een fonds dat het elektriciteitsnet ondersteunt. Ook wil ze voorkomen dat heel grote, zogenoemde hyperscale-servercentra fiscale voordelen krijgen.

Tegelijkertijd lopen er ook voorstellen in de deelstaatwetgeving. Een wetsvoorstel dat al stappen vooruit maakte, zou de bouw van centra groter dan 20 megawatt voor één jaar pauzeren. Een ander voorstel, nog in commissies, wil een moratorium van drie jaar.

Nationale context en tegenstrijdige belangen

New York is niet de eerste plek waar over een bouwstop wordt nagedacht. Meer dan 230 organisaties riepen eerder op tot een landelijke pauze voor nieuwe servercentra. Ook sommige politici, zoals senator Bernie Sanders uit Vermont, hebben een nationaal moratorium voorgesteld. Die voorstellen hebben tot nu toe weinig omvangrijke steun gekregen.

Andere deelstaten hebben soortgelijke stappen overwogen. In Maine stemde het parlement voor een tijdelijke pauze tot november 2027, maar die wet werd door de gouverneur tegengehouden met een veto.

Op federaal niveau is er een andere beweging. De huidige regering heeft zich tot nu toe meer ondersteunend opgesteld richting de ontwikkeling van servercentra. De Federal Energy Regulatory Commission (FERC), onderdeel van de federale energieautoriteit, vroeg netwerken die het elektriciteitsnet beheren om speciale snelle procedures te ontwikkelen. Die moeten de aansluiting van servercentra op het net versnellen.

Die tegengestelde beleidslijnen kunnen tot spanningen leiden tussen de staat en de federale overheid, zeker als New York striktere eisen gaat opleggen.

Wat betekent dit voor lokale gemeenschappen en bedrijven?

Als je in een plaats woont waar plannen lagen voor een groot servercentrum, dan kan de bouw nu vertraging oplopen. Voorstanders van zulke projecten wijzen vaak op werkgelegenheid en economische activiteit. Tegenstanders maken zich zorgen over de impact op de leefomgeving en de lokale voorzieningen.

Voor bedrijven die in de verwerkingscapaciteit van AI investeren, betekent dit dat ze mogelijk langer moeten wachten op nieuwe locaties. Uit analyses van onder andere BloombergNEF blijkt dat veel nieuwe centra groter worden omdat AI meer rekenkracht vraagt. Tot 2030 kan bijna een kwart van de nieuwe projecten groter zijn dan 500 megawatt.

Conclusie

New York legt tijdelijk een bouwstop op voor grote servercentra om eerst een milieu- en maatschappelijke afweging te maken. De staat wil helderheid over de effecten op het elektriciteitsnet, water en lokale leefomstandigheden, en onderzoekt nieuwe financiële en fiscale regels.

Voor jou betekent dit dat plannen voor grote datacenters in New York voorlopig op pauze staan. Of en hoe lang de pauze duurt, hangt af van het uitkomst van het milieuonderzoek en de politieke besluiten die daarna volgen.