Christopher Nolan, de Britse regisseur van de nieuwe versie van "The Odyssey", zegt dat kunstmatige intelligentie (AI) lijkt op een Trojaans paard: een mooi cadeau dat een verborgen gevaar bevat. Hij is blij met de scherpe kritiek op AI, vooral van jonge mensen, en roept op tot voorzichtigheid en scepticisme.

Nolan gebruikt het Trojaanse paard als beeld

Nolan reageerde op een interviewvraag over het beroemde verhaal van het Trojaanse paard. In dat verhaal verstopten Griekse soldaten zich in een houten paard dat als geschenk werd binnengebracht. Nolan vroeg zich af of AI zich ook zo kan gedragen: iets dat je in je dagelijks leven verwelkomt, maar uiteindelijk iets anders en mogelijk gevaarlijks blijkt te zijn.

Hij zei lachend: "AI is een Trojaans paard waarvan iedereen weet dat de Grieken erin zitten." Later noemde hij het zelfs een doorzichtig paard, gemaakt van glas. Met die beelden wil hij duidelijk maken dat de gevaren misschien zichtbaar zijn, maar dat mensen het nog steeds accepteren.

Als jij het beeld volgt: het gaat er niet alleen om wat de technologie kan doen. Het gaat ook om de bedoelingen van degenen die de technologie maken en verspreiden.

Waarom Nolan sceptisch is

Nolan zegt dat hij nog nooit een technologie zo snel heeft zien opkomen die door zoveel mensen wordt afgewezen. Dat geldt volgens hem vooral voor jongeren. Zij noemen sommige AI-video's al snel "AI slop", een term die ze gebruikten om lage kwaliteit of nepwerk aan te duiden.

Hij noemt dit gezond wantrouwen. Technologie brengt vaak nieuwe voordelen. Maar blind vertrouwen helpt niet. Nolan vindt dat de motieven van makers en bedrijven kritisch bekeken moeten worden. Alleen zo haal je het goede uit een nieuwe technologie, zonder dat je nadelen onterecht accepteert.

Nolan heeft vaker een terughoudende houding tegenover nieuwe snufjes. Hij gebruikt zelf geen smartphones en prefereert film als medium. Dat levert hem vaak het etiket van Luddiet op — iemand die technologie afwijst — maar hij noemt zichzelf liever een techno-scepticus: iemand die nieuwe techniek kritisch bekijkt en de waarde van oudere systemen niet te snel wil weggooien.

De bredere context in Hollywood

De zorgen van Nolan komen niet uit het niets. In Hollywood speelt AI al langere tijd mee in discussies over werk en creativiteit. Tijdens de schrijvers- en acteursstakingen van 2023 was AI een belangrijk onderwerp. Vakbonden maakten afspraken om makers van films en series te beschermen tegen ongewenst gebruik van generatieve AI in hun werk.

Nolan is ook actief binnen die vakbonden. Als voorzitter van de Directors Guild of America maakte zijn organisatie afspraken om bepaalde vormen van AI-gebruik te beperken in contracten met studio's.

Tegelijkertijd leidt de film zelf tot controverse. Elon Musk plaatste felle berichten over de casting van de film, met name over niet-witte en transgender acteurs. Nolan gaf daar geen inhoudelijke reactie in het interview, maar het laat zien dat nieuwe films vaak meerdere maatschappelijke discussies oproepen, los van de technologische kant.

Daarnaast valt op dat Nolan juist nieuwere technieken afwisselt met oudere. Zijn film is de eerste speelfilm die volledig op IMAX-film is opgenomen met IMAX-camera's. Daarmee wil hij benadrukken dat traditionele filmformaten waardevol blijven, ook als digitale beeldmethodes populair zijn.

Conclusie

Christopher Nolan waarschuwt voor een te snelle en algehele acceptatie van AI. Hij gebruikt het beeld van een Trojaans paard om te zeggen dat een aantrekkelijk product toch verborgen risico's kan hebben. Hij prijst vooral het kritische verzet van jonge mensen en noemt dat gezond.

Zijn houding is niet per se anti-technologie. Nolan zegt dat hij nieuwe technieken wel omarmt, maar met reserve. Volgens hem gaat het erom dat iedereen — makers, publiek en bedrijven — scherp blijft kijken naar wat technologie echt betekent en wie er voordeel van heeft.