Alex Karp, de ceo van Palantir, gebruikte in een brief aan aandeelhouders felle bewoordingen om de moderne AI‑industrie te bekritiseren. Hij noemde er “marxistische overtonen” in en zei dat sommige AI‑bedrijven de middelen van productie naar zich toe proberen te trekken — vaak ten koste van hun zakelijke partners. Tegelijkertijd boekte Palantir een van de beste kwartalen uit zijn geschiedenis, grotendeels dankzij de snelle groei van AI‑toepassingen.

Wat Karp precies zei

Karp, die bekend is van zijn studie filosofie en een doctoraat in sociale theorie, schreef in de kwartaalbrief dat sommige partijen, bewust of onbewust, de controle over kennis en technologie wegnemen bij hun klanten. Hij waarschuwde dat die partijen zo een kleine groep vormen die uiteindelijk de voordelen opeist en anderen de rekening laat betalen.

Tijdens de telefoonconferentie met analisten gebruikte hij kleurrijke taal om dat beeld te schetsen: volgens hem ontstaat er een toekomst waarin jij bijdraagt aan het succes van je tegenstanders, terwijl een klein groepje profiteert en organisaties overneemt. In de brief schreef hij letterlijk over “Marxist overtones and undertones,” waarmee hij doelde op het idee dat bezit en productiemiddelen centraal staan in de machtsstrijd.

Opvallend is ook dat de leiding van Palantir sinds kort volledig man is, een detail dat in het verslag werd genoemd.

Waar komt zijn zorg op neer?

Karp wil vooral waarschuwen voor één ding: het verlies van controle over eigen kennis en data. Hij zegt dat sommige AI‑bedrijven klanten laten betalen zodat die bedrijven vervolgens de intellectuele eigendom, kennis en ervaring kunnen inbouwen in hun eigen modellen. Daardoor ontstaan afhankelijkheden: het AI‑model van dat bedrijf kan dan een concurrent worden, zonder dat de oorspronkelijke klant daar voordeel van heeft.

Palantir presenteert zichzelf als tegenhanger van dat model. Het bedrijf levert software die werkt met verschillende AI‑modellen (dus niet gebonden aan één leverancier) en die klanten helpt hun eigen data en AI‑“exhaust” te beheren. Met AI‑“exhaust” bedoelt men hier de restproducten van AI‑gebruik, zoals prompts (de instructies die je aan een model geeft), de manier waarop workflows met elkaar samenwerken (orkestratie) en de context die bij vragen en antwoorden hoort.

Karp zei ook dat bedrijven vaak betalen voor korte, plezierige functies van AI, maar dat die betalingen ook betekenen dat ze hun kennis laten weglopen naar externe modellen — en dat gebeurt soms om ideologische redenen, namelijk het gevoel moreel superieur te zijn en dus het recht te hebben om andermans bedrijfskennis te gebruiken.

De cijfers: Palantir groeit juist door AI

Tegelijkertijd wijzen de cijfers uit dat Palantir juist profiteert van de AI‑golf. In het tweede kwartaal rapporteerde het bedrijf 1,9 miljard dollar omzet, een stijging van 93 procent ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar. De winst bedroeg 1,1 miljard dollar — meer winst in één kwartaal dan de totale omzet in datzelfde kwartaal een jaar eerder, zoals het bedrijf zelf opmerkte.

Kort gezegd: ondanks zijn kritiek bouwt Palantir ook mee aan oplossingen voor organisaties die AI willen gebruiken, maar die hun data en kennis willen behouden.

Breder debat en marktontwikkelingen

Karp staat niet helemaal alleen met zijn zorgen. Ook andere leiders in de techsector, waaronder Microsoft‑topman Satya Nadella, hebben soortgelijke waarschuwingen geuit over macht, controle en concurrentie rond AI‑modellen.

Tegelijkertijd zijn AI‑labs en grote modelbouwers bezig nieuwe commerciële diensten te ontwikkelen. Veel bedrijven zijn partnerships aangegaan of betaalden voor technologie van partijen als OpenAI en Anthropic, terwijl die labs zelf ook bedrijven starten die zich richten op ontwerp, gezondheidszorg, juridische diensten en zelfs geneesmiddelenontwikkeling.

• Bedrijven besteden steeds vaker werk uit aan externe AI‑aanbieders.

• AI‑labs breiden hun commerciële activiteiten snel uit naar veel sectoren.

• Dat leidt tot vragen over wie eigenaar blijft van kennis en wie uiteindelijk profiteert.

Conclusie

De woorden van Karp zijn scherp, maar ze vatten een echte vraag samen: wie houdt de controle over kennis en data als AI heel snel groeit? Palantir gebruikt diezelfde ontwikkeling om sterk te groeien, door software te leveren waarmee organisaties hun eigen data, processen en AI‑restproducten beter onder controle houden.

Het debat gaat niet alleen over goed of fout. Het gaat over belangen, macht en keuzes: wil een organisatie afhankelijk worden van één grote AI‑leverancier, of wil zij haar eigen kennis beschermen terwijl ze toch van AI profiteert? De markt is groot genoeg voor verschillende modellen en bedrijven — en de komende jaren zal duidelijker worden welke aanpak het beste werkt voor welke organisaties.