Een federale rechter in Californië heeft geoordeeld dat de Amerikaanse regering onrechtmatig handelde door AI-bedrijf Anthropic aan te merken als een risico voor de toeleveringsketen. De uitspraak kwam donderdagavond en geeft Anthropic een eerste belangrijke overwinning tegen die maatregel.

Wat gebeurde er?

Begin dit jaar kondigden de Amerikaanse minister van Defensie en president Trump aan dat Anthropic een risico zou vormen voor de toeleveringsketen. Ze bevalen alle federale instanties — ook buiten defensie — te stoppen met samenwerken met het bedrijf dat de AI-modellen Claude ontwikkelt.

Anthropic reageerde met rechtszaken. In maart diende het bedrijf klachten in tegen het ministerie van Defensie, één in Californië en één in Washington D.C. De zaak in Californië leidde nu tot deze uitspraak; de procedure in D.C. loopt nog.

Waarom ontstond het conflict?

Het geschil ging over technische en ethische grenzen die Anthropic stelde aan het gebruik van zijn modellen. Het bedrijf wilde harde lijnen trekken op functies die het gebruik van de modellen voor volledig autonome wapens of grootschalige surveillancetoepassingen door Amerikaanse burgers moesten voorkomen.

Het Pentagon zei dat het zulke modellen alleen voor toegestane doelen zou gebruiken. Tegelijkertijd waarschuwde het ministerie dat Anthropic mogelijk voorwaarden zou opleggen die militaire inzet zouden beperken, ook als het ministerie de modellen kocht.

Wat zei de rechter?

Rechter Rita Lin oordeelde dat de aanduiding als risico in feite een onwettige vorm van vergelding was. Ze stelde dat het besluit de vrijheid van meningsuiting schond — een schending van het Eerste Amendement — en dat Anthropic geen eerlijk proces kreeg, wat in strijd is met het Vijfde Amendement.

De rechter noemde het besluit "arbitrair en willekeurig". Ze wees erop dat andere overheidsacties niet bij die aanduiding passen. Zo stelde de rechter vast dat er tegelijk voorstellen bestonden om de Defense Production Act toe te passen op Anthropic — een wet die een bedrijf eerder essentieel voor de nationale veiligheid zou maken dan gevaarlijk.

Ook wees ze op concrete samenwerking tussen het ministerie en Anthropic, bijvoorbeeld rond het nieuwe model Mythos voor cybersecurity, en op pogingen van het ministerie om alsnog een contract met het bedrijf te sluiten.

Verder concludeerde de rechter dat Anthropic geen achterdeurtje (backdoor) in zijn technologie heeft die het ministerie controle geeft zodra de technologie is overgedragen.

De rechtbank schreef dat het aan het ministerie vrijstaat om een leverancier te kiezen, maar dat brede maatregelen tegen Anthropic onwettig en ongegrond waren. Volgens de rechter is de vage aanroeping van "nationale veiligheid" geen vrijbrief om critici te straffen.

Reacties en vervolg

Een woordvoerder van Anthropic verwelkomde de uitspraak en zei dat het bedrijf blijft werken met de overheid om AI nuttig te maken voor de nationale veiligheid.

Het ministerie van Defensie is door TechCrunch om commentaar gevraagd; een antwoord werd nog niet gemeld in de bron.

De zaak in Washington D.C. loopt door, dus dit vonnis lost niet alle juridische vragen rond de kwestie op.

Conclusie

De rechtbank heeft geoordeeld dat de aanwijzing van Anthropic als risico voor de toeleveringsketen onterecht en politiek gemotiveerd was. De uitspraak benadrukt dat nationale veiligheidsargumenten niet zomaar mogen worden ingezet om kritiek of beleid van bedrijven te beantwoorden. De uitkomst verandert niets aan lopende procedures, maar geeft Anthropic voorlopig een sterke juridische positie in de strijd tegen de maatregel.