IBM meldde deze week teleurstellende kwartaalcijfers, ondanks dat het bedrijf nog steeds veel verdient. De omzet en winst waren groot, maar lagen fors onder wat beleggers verwachtten. Dit kwam vooral door een sterke daling in de verkoop van mainframes — de grootste bron van stabiele inkomsten voor IBM.

Wat maakte dit kwartaal zo opvallend?

IBM behaalde in het kwartaal nog steeds aanzienlijke cijfers:

• Omzet: $17,2 miljard.

• Brutowinst: $9,9 miljard.

• Brutomarge: bijna 58%.

• Nettoresultaat: $2,2 miljard.

Toch vielen die resultaten veel lager uit dan analisten op Wall Street hadden voorspeld. Voor het eerst waarschuwde het bestuur onder leiding van Arvind Krishna beleggers vooraf met een brief waarin het aangaf dat de cijfers slechter zouden zijn dan verwacht. Direct daarna daalde de aandelenprijs van IBM met ongeveer 25% — de grootste één-dagsdaling in de geschiedenis van het bedrijf.

Daarnaast verlaagde IBM de groeiverwachting voor het hele jaar. Met andere woorden: dit slechte kwartaal beïnvloedt nu ook de vooruitzichten voor de rest van het jaar.

Waarom viel de mainframe-omzet zo hard terug?

De belangrijkste oorzaak lag bij de mainframes — grote, krachtige computers die veel bedrijven gebruiken voor kernprocessen. IBM zag een 42% daling in die tak. De leiding van IBM legde uit dat het niet om honderden klanten ging, maar om enkele tientallen klanten die geplande aankopen uitstelden.

Dat klinkt misschien klein, maar mainframes zijn extreem duur. Een enkele machine kan honderdduizenden tot miljoenen dollars kosten. Met daarbij onderhoudscontracten en bijbehorende software levert één deal vaak vele miljoenen op. Dat verklaart waarom het uitstel van ‘tens’ klanten zo’n groot effect heeft.

De reden voor het uitstel: klanten werden geconfronteerd met plotselinge en hoge prijsstijgingen voor andere datacentercomponenten. Door de sterke vraag naar hardware voor kunstmatige intelligentie stegen prijzen op onderdelen zoals geheugen sterk. Sommige leveranciers hebben prijsverhogingen van 15% tot 30% genoemd, en bedrijven als Dell, HP en Apple hebben soortgelijke prijsstijgingen bevestigd.

Als gevolg daarvan verplaatsten klanten budget van een geplande mainframe-aankoop naar andere, urgente uitgaven voor hun datacenters en computers. In korte termen: door de AI-bouwbooom stegen sommige kosten elders zo sterk dat klanten hun prioriteiten verschoven.

Wat zegt IBM zelf, en wat betekent dat voor de toekomst?

IBM-topman Krishna en financieel directeur Jim Kavanaugh benadrukten tijdens de toelichting dat zij dit zien als tijdelijk. Hun belangrijkste argumenten:

• Een aantal klanten heeft hun aankoop inmiddels wel gedaan in het lopende kwartaal.

• Ze zien geen structurele trend dat klanten helemaal van de mainframe afstappen.

• Volgens de CFO levert IBM ongeveer $3 aan software-omzet voor elke $1 aan mainframe-hardware. Dat maakt mainframe-deals extra waardevol: de hardware is vaak het startpunt voor langdurige en lucratieve software- en onderhoudscontracten.

IBM verwacht daarom dat veel van de uitgestelde aankopen alsnog plaatsvinden, en dat de bijbehorende softwarecontracten weer terugkomen.

Toch blijft er twijfel. De techindustrie voorspelt al tientallen jaren dat de mainframe op z’n retour zou zijn. Tot nu toe gebeurde dat niet: de systemen bleken robuust en many organisaties blijven ervan afhankelijk. Of AI en de bijbehorende verschuivingen in datacenter-investeringen de mainframe echt gaan verdringen, is nog onduidelijk.

Conclusie

IBM kreeg een flinke tik door een eenmalige, maar grote terugval in mainframeverkopen. Financiële cijfers blijven groot en winstgevend, maar de teleurstelling bij beleggers was groot genoeg om de koers hard te laten dalen en de groeivooruitzichten aan te passen.

Volgens IBM gaat het om een tijdelijke uitstel van aankopen, veroorzaakt door hogere kosten voor andere datacenterhardware in de nasleep van de AI-bouwgolf. Omdat mainframe-deals vaak veel vervolginkomsten opleveren, is herstel van die markt belangrijk voor IBM. Of die herstel verwacht mag worden, blijft de vraag — de komende kwartalen zullen uitwijzen of klanten inderdaad terugkeren of dat de markt blijvend verandert.