AI boekt technische vooruitgang, maar het publiek wordt er niet blijer van. Misschien vraag jij je af waarom zoveel mensen sceptisch zijn, terwijl bedrijven en onderzoekers er juist zo veel van verwachten. Dit artikel legt uit wat er speelt, waarom het vertrouwen daalt en wat dat voor gevolgen heeft.

Waarom het sentiment omslaat

De laatste jaren tonen meerdere peilingen hetzelfde beeld: meer mensen zijn bezorgd over AI dan enthousiast. Een groot onderzoek liet zien dat 52% van de Amerikanen inmiddels "meer bezorgd dan opgewonden" is over het toenemende gebruik van AI, tegenover 37% in 2021. Andere enquêtes zeggen dat meer dan 70% vindt dat AI te snel vooruitgaat.

Dit maakt duidelijk dat technologische vooruitgang alleen niet genoeg is om mensen gerust te stellen. Zeker zolang veel mensen niet zien hoe AI hun leven daadwerkelijk verbetert.

Wat mensen precies dwarszit

Mensen ervaren de nadelen vaak direct in hun dagelijks leven. Dat roept vragen en wantrouwen op. Belangrijke punten zijn:

• AI verschijnt in alledaagse producten, zoals e-mail en televisies, vaak zonder dat mensen erom gevraagd hebben.

• Er is angst voor baanverlies: AI wordt gezien als een bedreiging voor werk, niet als kans op kortere werktijden of meer loon.

• Studenten gebruiken AI om te spieken, wat vragen oproept over de waarde van diploma’s.

• Creatieve beroepen voelen zich bedreigd doordat AI getraind is op andermans teksten, beelden en muziek.

Veel mensen vinden de voordelen die bedrijven tonen — samenvattingen van webpagina’s, 'praatbare' tv's of kleine gemakjes — onvoldoende tegenover deze nadelen. Daardoor is het enthousiasme snel omgeslagen in scepsis.

De terugslag wordt zichtbaar en kostbaar

De onvrede blijft niet beperkt tot meningen. Ook bedrijven merken het in de praktijk. Bij plannen om grote datacenters te bouwen, stuiten techbedrijven op verzet in lokale gemeenschappen en bij politieke partijen. Dat dwingt bedrijven hun voorstellen aantrekkelijker te maken met bijvoorbeeld:

• baangarantie voor inwoners,

• investeringen in schoon drinkwater,

• extra lokale voordelen, zoals hoge bonussen voor leraren.

Dit betekent dat maatschappelijke weerstand extra kosten en ingewikkelde onderhandelingen oplevert voor bedrijven die AI willen uitrollen.

Jongeren en een toevlucht naar offline of ouderwetse technologie

Opvallend is dat veel jonge mensen juist terugkeren naar eenvoudiger, 'ouderwetse' apparaten en activiteiten. Voorbeelden die terugkomen zijn:

• simpele telefoons zonder slimme functies,

• klassieke mp3-spelers en cd-spelers,

• analoge of eenvoudige digitale camera’s,

• knutselen, breien, bordspellen en puzzels,

• fysieke bijeenkomsten en activiteiten in plaats van online interactie.

Deze trend laat zien dat niet iedereen technologische vernieuwing automatisch omarmt. Voor veel mensen biedt een pauze van algoritmes en notificaties juist meer rust en waarde.

Wat zeggen leiders in de industrie?

Ook mensen binnen de techwereld zien het probleem. Sommige topmensen geven toe dat er een vertrouwenscrisis is. Ze zeggen dat bedrijven beloften niet hebben waargemaakt: niet genoeg zichtbare, directe voordelen voor gewone mensen. Een voorbeeld dat vaak genoemd wordt, is de belofte van grote maatschappelijke winst — zoals verbeterde gezondheidszorg — die nog niet volledig is gekomen.

Sommigen pleiten daarom voor eenvoudiger bruikbare producten die mensen echt helpen in hun dagelijkse leven. Als AI bijvoorbeeld makkelijk toegang zou geven tot betaalbare zorg, zouden veel mensen daar positief over zijn. Tot nu toe missen veel consumenten zulke tastbare verbeteringen.

Conclusie

AI heeft indrukwekkende technische stappen gezet, maar vertrouwen en draagvlak blijven achter. Mensen ervaren vooral risico’s en ongemak, en voelen zelden directe voordelen. Daardoor groeit weerstand — niet alleen bij het publiek, maar ook bij lokale gemeenschappen en politici.

Voor bedrijven betekent dit dat ontwikkeling en communicatie alleen niet genoeg zijn. Er is werk nodig om echte, zichtbare voordelen voor gewone mensen te leveren. Tot die tijd blijft AI voor veel mensen onprettig en onbetrouwbaar voelen.