Amazon en Microsoft hebben deze zomer aangekondigd dat ze geen geheimhoudingsovereenkomsten meer gebruiken bij onderhandelingen met gemeenten over datacenters. Dat is opvallend, omdat veel projecten tot nu toe achter gesloten deuren werden besproken. De beweging is bedoeld om meer vertrouwen te winnen, maar of dat daadwerkelijk tegenstand wegneemt, is nog onzeker.

Wat is er precies aangekondigd?

Amazon volgde Microsoft door te zeggen dat het stopt met het gebruik van NDAs (geheimhoudingsovereenkomsten — afspraken om informatie geheim te houden) bij gesprekken met lokale overheden over datacenters. Dat werd genoemd als onderdeel van een groter betoog dat datacenters voordeel voor gemeenschappen kunnen brengen.

Het idee is simpel: minder geheimen zou moeten leiden tot meer transparantie. Gemeenten en omwonenden zouden beter moeten kunnen zien wat er precies gepland wordt en welke effecten zo’n project heeft.

Waarom is er zoveel verzet tegen datacenters?

Er lopen op meerdere plekken in Nederland en de Verenigde Staten discussies en zelfs tijdelijke bouwstoppen (moratoria) voor datacenters. De zorgen van omwonenden en lokale politici gaan vaak over drie hoofdpunten:

• Waardedaling van huizen in de buurt.

• Hogere elektriciteitsrekeningen of extra druk op het lokale stroomnet.

• Groot waterverbruik en andere milieueffecten.

Deze zorgen worden versterkt door het idee dat veel afspraken met bedrijven in het geheim worden gemaakt. Als mensen niet weten wie straks de gebouwen gebruikt of wat precies gebeurt, groeit het wantrouwen.

Verder duurt het vaak jaren voordat een datacenter echt in gebruik is. Veel moratoria die nu worden ingesteld, gelden één of twee jaar — terwijl de bouw en inbedrijfstelling van zulke locaties vaak drie tot vijf jaar of langer kan duren. Daardoor is onduidelijk hoe effectief zo’n korte pauze uiteindelijk zal zijn.

Helpt het schrappen van geheimhoudingsovereenkomsten?

Het schrappen van NDAs is een stap in de richting van meer openheid, maar het is geen wondermiddel. Belangrijke punten om te begrijpen:

• Openheid kan wantrouwen verminderen. Als gemeenten en omwonenden weten wie er bouwt en welke bedrijven er gebruik van gaan maken, ontstaan minder veronderstellingen en geruchten.

• Communicatie moet helder zijn. Veel technologische bedrijven leggen slecht uit waarom een datacenter nodig is of wat de voordelen voor de buurt zijn. Zonder duidelijke uitleg blijft wantrouwen bestaan.

• Vertrouwen bouw je niet alleen met open documenten. Lokale participatie, concrete beloften over milieu en infrastructuur, en controlemechanismen zijn minstens zo belangrijk.

Er is ook een historisch patroon: techbedrijven onderhandelen soms op manieren die als geheimzinnig worden ervaren. Dat maakt gemeenschappen achterdochtig en creëert een voedingsbodem voor weerstand. Het weghalen van NDAs voorkomt dat niet automatisch.

Daarnaast bestaan er politieke reacties zoals moratoria die bedoeld zijn om tijd te nemen voor onderzoek. Dergelijke pauzes worden vaak gepresenteerd als een manier om eerst de milieueffecten en gevolgen voor de infrastructuur goed te bestuderen. Die extra tijd kan later ook leiden tot goedkeuring, dus een moratorium is geen gegarandeerde blokkade.

Wat betekent dit voor jouw gemeente of buurt?

Als er bij jou in de buurt plannen voor een datacenter komen, let dan op de volgende zaken:

• Worden plannen open en duidelijk gepresenteerd? Wie gaat het datacenter gebruiken?

• Zijn er afspraken over energie- en waterverbruik, en wie draagt de kosten als het netwerk belast raakt?

• Is er publiek toezicht of een evaluatie door onafhankelijke deskundigen?

Door hierop te letten weet je beter of de openheid in de praktijk ook echt gebeurt.

Conclusie

Het besluit van grote techbedrijven om geen geheimhoudingsovereenkomsten meer te gebruiken, is een positieve stap richting meer transparantie. Toch lost het niet alle problemen op. De kern blijft dat bedrijven duidelijk moeten uitleggen wat ze doen en waarom, en dat gemeenten en bewoners betrokken moeten worden bij beslissingen. Alleen transparantie is niet genoeg; het moet samengaan met concrete afspraken over milieu, infrastructuur en toezicht om serieuze tegenstand te verminderen.